Binnenkort beschikbaar in het Bildts.

Boubedriif Stienstra bv ontston doe’t Jan Stienstra ’t bedriif fan syn hait Albert Stienstra in de Van Harenstraat met werkplaats in de Dordtse straat selsstandig fortsette. Dut sil soa in ’t jaar 1960 plakfonnen hewwe. Doe is d’r op Nassaustraat 5 in St.-Anne ’n nij huus boud met drie loadsen. Stienstra waar fooral richt op de utiliteitsbou (gebouwen sonder weunbestimming) en insidinteel ok weuningbou en partikuliere objekten. ’n Stikminnig ansprekende projekten: -        Bou Rooms-Katholike kerk in St.-Anne -        Nijbou De Vlaswiek foor ƒ 2.000.000,-- -        Utbraiding Beuckelaer foor ƒ 600.000,-- -        Nijbou skoalen in Stiens ƒ 700.000,-- -        Herbou Ons Huis na de fatale brand op 28 oktober 1968. naast annimmer waar Stienstra ok ’n enorme techneut en foor die tiid och soa foorútstrevend. D’r worde ’n boukraan, heftruk en sijladerheftruk kocht. Ok worde ’n aggregaat in ’n ôfdankte laadbak fan ’n frachtauto boud. De aigen frachtauto had ’n kraan en kompressor. Ok had Stienstra patint op ’t systeem fan eerappelfentilasy deur middel fan útklapbere driehoekige taps lopende houtene kokers, der’t dan deur Tolsma Techniek út Emmeloord ’n fentilator foor leverd worde. In de nacht fan 10 op 11 jannewary 1975 ontston d’r ’n groate brand in de middelste loads. Twee fan de drie loadsen gongen helendal ferloren en de eerste loads met derin de houtbewerkingmesines waar ok swaar beskadigd. De aigen loadsen mosten herboud worre en d’r kwam ’n fierde loads bij. Inmiddels waar Stienstra ok importeur worren fan Deense houtstookte sf-ketels. In 1979 waren d’r de perikels met de stoomfloit die’t op ’t dak fan de loads sat en de tiden fan begin en eande werk en de skofttiden angâf. De buren begonnen over ’t geluud te krimmeneren en bij eandsybeslút ferboad de Raad van State de floit.In 1984 waar in de bouw hest gyn werk meer. D’r waar nag een timmerman over foor wat onderhoudswerksemheden. In de jaren rônd 1990 hinne ontston d’r ’n geskil met de ferteugenwoordiger fan de kachels en d’r kwammen ferskaidne  rechtssaken. Ondanks dat Stienstra die won, gong ’t bedriif as gefolg hierfan fallyt. Dut is ’n úttreksel út ’t hele ferslag fan Piet Bootsma, in dienst as kalkulator, tekener en boekhouwer. Onder de knop ‘Documenten’ onderan dut bladsy, fine jou ’t hele ferslag, inklusief oversicht bouprojekten en list fan werknimmers deur de jaren hine, en de kranteberichten. Febrewary 2024

Bildts nag in 'e maak

Hier het vervolg van de serie vensters van de cartografie van 't Bildt  In het venster carthografie 't Bildt heb ik uitvoerig de oudste kaart (Vitus von Drachsdorff ca 1504/1505), van 't Bildt aangehaald. die meer als een schets kan worden beschouwd, maar waarop wel de basis is gelegd voor de verkaveling van het Oud-Bildt (het gedeelte ten Zuiden van de Ouwe-Dyk.) Dit zal hier verder worden uitgewerkt.  De verkaveling van 't Oud-Bildt Tijdens de ophoging van de Monnikedijk (later Ouwe-Dyk) in 1505, werd ook begonnen met de verkaveling van 't Oud-Bildt. De boeren, kloostermeiers, monniken hadden al eerder grote stukken land in kavels, percelen verdeeld, die vaak loodrecht strekten op de zomerdijken.  't Oud-Bildt was al in 1509 in 42 kavels verdeeld tussen 1505 en 1508, ook moet in die periode de Blikfaart zijn gegraven. Na de verkoop van Fryslân en ’t Bildt aan Karel V in 1526, neemt de rentmeester van de Friese domeinen zelf de verpachting op hem. Toen is ’t Oud-Bildt op de tekentafel volgens ’n rationale verkaveling in 34 kavels verdeeld volgens de bijgevoegde afbeelding. Dit is de conclusie na een intensieve, lange studie van Douwe Zwart, Joop Woudstra en Sytse Keizer in 2016. De al aanwezige 42 kavels zijn dus toen daarna in 1527 samengevoegd tot het aantal van 34. Van 6 kavels is de exacte vorm nog niet bepaald. (zie rood cirkeltje om de kavelnummers) 

Kooitje tipelen is een traditioneel volks- en behendigheidsspel uit de Friese streek Het Bildt. Bij dit spel (ook wel tipelen genoemd) slaan spelers met behulp van een plankje en een stok een klein houten balletje – de “kooi” – zo ver mogelijk weg​. Het spel zou lang geleden ontstaan zijn in de weilanden langs de Oudebildtdijk op Het Bildt​. In de 19e en 20e eeuw groeide het uit tot een populair tijdverdrijf rond Palmpasen en Pasen: op Palmzondag en Paasmaandag werden op de Oudebildtdijk (en bij Zwarte Haan aan de zeedijk) speciale tipel-wedstrijden georganiseerd door plaatselijke kasteleins​.Dit “kooitje-tipelen” verving toen een nog oudere lokale gewoonte genaamd tippen​Herkomst en geschiedenis Kooitje tipelen is van oudsher vooral verbonden met de Bildtse gemeenschap. Het begon volgens overlevering “bij de boeren op het land” die na het werk ontspanning zochten​.Rond het paasfeest werd het een vast volksgebruik. De wedstrijden op Palmzondag trokken liefhebbers uit de omgeving – via krantenadvertenties werden deelnemers opgeroepen om mee te doen​.Een artikel uit 1954 beschrijft bijvoorbeeld dat op Palmpasen nabij Zwarte Haan het kooitjetipelen werd beoefend onder organisatie van de lokale caféhouders.Na de jaren 50 nam de populariteit af, maar in april 1984 werd melding gemaakt dat “aan de Ouwedyk het oude kooitjetipelen herleefd” was als spel van kracht en behendigheid​.In recente jaren is zelfs een Tipelvereniging “De Oasthoek” opgericht om deze sport levend te houden​.Daarmee is Het Bildt tegenwoordig vrijwel de enige plek waar kooitje tipelen nog daadwerkelijk wordt gespeeld – in andere regio’s, zoals de Dokkumer Wouden waar het spel vroeger ook voorkwam, is de traditie verdwenen​.Kooitje tipelen wordt nu gezien als belangrijk cultureel erfgoed van Het Bildt, en de huidige vereniging (ca. 100 leden, waarvan ~25 actief) zet zich in om dit unieke streekspel te behouden.​Spelbeschrijving en spelregels Kooitje tipelen draait om het zo ver mogelijk wegslaan van de “kooi” (het houten balletje) met een slagstok. Materiaal en opstelling: men plaatst een platte steen op de grond met daarop een kort houten plankje (latje) dat aan één kant over de rand van de steen steekt. Op het deel van het latje dat op de steen rust legt men de houten bal (kooi)​Spelverloop: Een speler slaat met een stevige stok op het uitstekende uiteinde van het plankje. Door die klap wipt het andere eind omhoog, waardoor de bal de lucht in wordt gelanceerd​.Dezelfde speler probeert vervolgens in één vloeiende beweging de vallende bal met de stok in de lucht te raken en zo ver mogelijk het veld in te slaan​.Teams: doorgaans wordt in duo’s gespeeld (twee tegen twee). Per team is er een A-maat (een sterke slagman voor de verre klappen) en een B-maat (die de kortere afstanden of veiligere slagen voor zijn rekening neemt)​.Vaak doen ongeveer 16 deelnemers (8 teams) mee aan een competitie of toernooi​.Puntentelling:  na elke slagbeurt van beide teams wordt gekeken wiens kooi het verst in het veld is terechtgekomen. Ligt de bal van team A verder dan die van team B, dan scoort team A een punt (en vice versa)​.Het eerst team dat 10 punten behaalt, is de winnaar van de wedstrijd​(Eventuele varianten of lokale regels kunnen bestaan, maar in essentie geldt: wie het verste slaat wint die ronde.) Deelnemers en huidige traditie Van oorsprong was kooitje tipelen vooral een spel voor de dorpsgemeenschap – met name jonge mannen en boerenknechten die hun krachten en behendigheid wilden meten. Vroeger vonden de wedstrijden vaak plaats na de zondagse kerkdienst rond Palmpasen, onder grote belangstelling van buurtgenoten. Cafés in de Westhoek (bijvoorbeeld bij Zwarte Haan) organiseerden het evenement en stelden prijzen beschikbaar, wat bijdroeg aan de feestelijke sfeer​.Uit historische bronnen blijkt dat deelname openstond voor alle “liefhebbers” uit de regio​, wat suggereert dat iedereen die wilde meedoen (en de vaardigheid beheerste) welkom was. Tegenwoordig is het spel niet meer alledaags, maar beslist niet vergeten. Dankzij initiatieven van lokale enthousiastelingen wordt kooitje tipelen nog incidenteel beoefend – bijvoorbeeld tijdens dorpsfeesten, reünies of op speciaal georganiseerde tipel-dagen. De eerdergenoemde vereniging De Oasthoek verzorgt demonstraties en wedstrijden, zodat jongere generaties kennis kunnen maken met het spel​.In 2013 kreeg kooitje tipelen landelijke aandacht in een televisie-reportage (KRO/NCRV Man bijt Hond), waarin de unieke sport op de Oudebildtdijk in beeld werd gebracht.​Ook is het spel opgenomen in regionale volkskundige documentatie en beschreven in naslagwerken, zoals de Encyclopedie van Friesland (1958)​Er bestaan foto’s en verhalen in lokale archieven (Stichting Bildts Aigene) die de traditie levend houden. Daarmee wordt kooitje tipelen vandaag de dag vooral overgeleverd in verhalen, media en gelegenheidstoernooien, maar bij voldoende animo komen de spelers nog altijd bijeen “op de Kadal” (de Oudebildtdijk) om dit bijzondere stuk Bildtse cultuur daadwerkelijk te spelen​.​Met andere woorden, het spel is niet louter folklore op papier – het leeft voort als een kleinschalig, maar gewaardeerd onderdeel van het lokale erfgoed. Bronnen: Lokale vereniging De Oasthoek (kooitje-tipelen), Encyclopedie van Friesland​,archiefmateriaal (Leeuwarder Courant 28-3-1954) en Bildts Aigene en publicaties over Friese volksgebruiken​.​Deze bronnen bevestigen de spelregels en schetsen de historische context waarin kooitje tipelen op Het Bildt werd (en wordt) beoefend.