Aanleg zomerdijken en verhogen kwelderwallen Billând 800-1600
Bildtse Tijden
Aanleg zomerdijken en verhogen kwelderwallen Billând in de periode 800-1600.
SYTSE KEIZER, OUWE-SYL
In december 2025 is de derde druk van mijn boek Billând verschenen met een belangrijke aanvulling op de eerdere drukken Het biedt nieuwe inzichten in de aanleg van de zomerdijken en het verhogen van de kwelderwallen op Billând in de periode 800-1150. Uit recent onderzoek zijn elf sterke aanwijzingen naar voren gekomen die inzicht bieden in de start van de aanleg van zomerdijken en verhogen kwelderwallen tussen de jaren 800 en 1600:
1.Geen stormen van betekenis voor Billând tussen 838 en 1196, dus tijd en gelegenheid hiervoor.
2.Klein verschil tussen hoogte gemiddelde zeespiegel en hoogte maaiveld.
3.Na de grote storm in het jaar 838 besef voor aanleg zomerdijken tijdens gunstige regressie (daling) van de zeespiegel. (zie afbeelding 1)
4.Tijdens transgressie (stijging) van de zeespiegel F-H noodzaak toegenomen voor doorstart aanleg dijken en verhogen kwelderwallen (Oude- en Nieuwebildtdijk)
5.De ontwikkelde perceelstructuur is duidelijk te herleiden. (zie afbeelding 2)
a. Percelen die strekken haaks op de kwelderwallen of zomerdijk.
b. Perceelstructuur die ontstaat uit de vorm van de Burdines met ellips of rechthoek aangegeven.
c. Perceelstructuur die gevormd wordt uit de getijbeweging haaks op de zomerdijken. Rond de zomerdijk 1 (Skrédyk/Langstraat en ten zuiden van Vrouwenparochie is de vroege perceelstructuur door het inpolderen van de Burdine -800 zichtbaar.
Van de Burdine 1100-1250 zijn nog sporen aan de westkant van zomerdijk 2 (de Súdhoekstermiddelweg) terug te vinden.
Tenslotte toont de Sitkens Rijd nog de reparaties na de inslag van 1287 in de Sitkens Rijd.
De percelen volgen hier de vorm van de diepe lange geul.
6.Kaartreconstructie Peter Vos, situatie in het jaar 1400 laat een gesloten kust zien aan weerszijden van de Sitkens Rijdt.
7.De bruikbare oppervlakte van 't Bildt is in 1506 al 6000 morgen.
8.De goed georganiseerde boeren en horigen bleven achter na de Frankische tijd om met deze werkzaamheden te beginnen.
9.De drie gemeten aspecten aan weerszijden van de zomerdijken.(zie Bildt.nu, woensdag 24 augustus 2022, blz. 15)
10.Rapportages over dijken en sloten van Noormannen over de eerste helft van de10e eeuw.(Bronnen: Jan de Vries, De Wikingen in de lage landen bij de zee, 1923 en Joan Hugo van Bolhuis De Noormannen in Nederland, 1834.)
11.Na de storm van 1287 zijn er gedurende een lange periode grote losgeslagen stukken grond door de zee naar Billând gevoerd, tijdens een transgressie van de zeespiegel tot 1,40+ NAP-H) waarmee Billând verder is opgebild vooral tussen de zomerdijken 4,5 en 6, later het Oud- en Nieuw Bildt. De perceelstructuur is daar meer verder gevormd door de getijbeweging haaks op de zomerdijken.
