Waterwegen Billând (2)
Waterwegen Billând (2)
SYTSE KEIZER, OUDEBILDTZIJL
Sappesloot (9) (afb. 1)
De naam Sappesloot komt voor in een vermelding van de 450 morgen Monnikelând in Charterboek II. Het Eerste deel van dit toponiem, ‘Sappe’ betekent loopgraaf naar een burcht/stins Een goed gekozen naam, want de sloot liep tussen één van de drie Westhoestinzen (nu Sjoerd Jensma) en de motte bij Vrouwbuurtstermolen. Volg de cijfers in afbeelding 3:
1‘…Streckende van der Noorderzee aff Zuydwaerts over deselver Bilde’. De rode grenslijn van de 450 morgen loopt Zuidwaarts vanaf de Noordelijke zee (Wadden) over 't Bildt (nu Oud-Bildt). De monniken woonden en werkten ook al vanaf ongeveer het jaar 1300 na Chr. aan de westzijde van de Oude Rijd tot aan Vrouwbuurtstermolen. 2. ‘Tot een sloot die genoemt wort Sappesloot alias Monicke Rydt’ Dus loopt de Zuidelijke grenslijn van het Monnikenland helemaal door tot hij daar de Sappesloot snijdt. 3. ‘Sitkens Rydt’ Sitkens Rydt is de geul, die in 1287 onstaan is tijdens de Sint Luciavloed. Deze geul is nog zichtbaar op de kaartreconstructie 1400 van Peter Vos. (afb. 2) en is als ondergrond ingetekend op dit detail van het BildtGIS. De zee heeft zich toen een brede, diepe weg gebaand via de al aanwezige geul van 500 en 800 die, na het dichten van de Sitkens Rydt, Holle Rijd genaamd.) De rode grenslijn buigt af richting het westen. 4. ‘Off olde ende nieuwe meeden’ Meeden zijn weilanden, vroege respectievelijk latere weilanden ten Zuiden van de Monnikendijk (later Oudebildtdijk) en in de oude, dichtgeslibde brede monding van de Sitkens Rydt/ Holle Rijd. 5. ‘ende voorts omme aen die Hooge Wieren’ Om de stinsen heen. Dit zijn minstens drie stinzen op de beschreven route. Hoge Wieren zijn stinzen volgens prof. Halbertsma. Tijdens mijn boerderijenonderzoek heb ik daar in het Monnikenland aan de Zuidzijde van de Monnikendijk, later Oudebildtdijk, 10 boerderijen ‘in de vaart’ en 9 gebouwen met trapgevels ontdekt. Een aantal hiervan kunnen ook de functie van stins hebben gehad. 6. ‘ende van daer voorts West/Noordwest aen naer der Zee toe’ Het Monnikenland eindigt met een grens in de richting noordwest, haaks op de kustlijn aan de andere kant van de Sitkens Rydt en volgend de Bildtse grens. ’ op .. nieuwe Bilde landen’ (Toelichting/vertaling Sytse Keizer) Er zijn nog gedeelten van deze Sappesloot te ontwaren. Afbeelding 4 laat nog een detail zien aan de Koude weg.
