Carthografie van 't Bildt (2) Verkaveling van 't Bildt SYTSE KEIZER, OUDEBILDTZIJL In het venster carthografie 't Bildt (1) heb ik uitvoerig de oudste kaart (Vitus von Drachsdorff ca 1504/1505), van 't Bildt aangehaald. die meer als een schets kan worden beschouwd, maar waarop wel de basis is gelegd voor de verkaveling van het Oud-Bildt (het gedeelte ten Zuiden van de Ouwe-Dyk.) Dit zal hier verder worden uitgewerkt.  De verkaveling van 't Oud-Bildt Tijdens de ophoging van de Monnikedijk (later Ouwe-Dyk) in 1505, werd ook begonnen met de verkaveling van 't Oud-Bildt. De boeren, kloostermeiers, monniken hadden al eerder grote stukken land in kavels, percelen verdeeld, die vaak loodrecht strekten op de zomerdijken.  't Oud-Bildt was al in 1509 in 42 kavels verdeeld tussen 1505 en 1508, ook moet in die periode de Blikfaart zijn gegraven. Na de verkoop van Fryslân en ’t Bildt aan Karel V in 1526, neemt de rentmeester van de Friese domeinen zelf de verpachting op hem. Toen is ’t Oud-Bildt op de tekentafel volgens ’n rationale verkaveling in 34 kavels verdeeld volgens de bijgevoegde afbeelding. Dit is de conclusie na een intensieve, lange studie van Douwe Zwart, Joop Woudstra en Sytse Keizer in 2016. De al aanwezige 42 kavels zijn dus toen daarna in 1527 samengevoegd tot het aantal van 34. Van 6 kavels is de exacte vorm nog niet bepaald. (zie rood cirkeltje om de kavelnummers) 

Kyk hoe’t jou straat d’r 100 jaar leden útsâg. Jou kinne op dorp, straat, tiidsperioade en/of onderwerp soeke in ’n databank fan meer as 19.000 foto’s. D’r komme nag hyltyd meer foto’s bij der’t jou fergeefs in sneupe kinne!

De Van Harenskerk was in 1683 het eerste voorbeeld van centraalbouw in Friesland. Bouwheer van de kerk was diplomaat Willem van Haren (1626-1708). Deze kerk is het derde kerkgebouw op deze plek sinds de inpoldering van het Bildt en het ontstaan van het dorp Sint Annaparochie. In 1686 is de grafkapel ten behoeve van de Van Harens aangebouwd achter de kerk. Willem van Haren (1626-1708), zijn vrouw Elisabeth van Hemmema waren de eerste die er werden begraven, nog 11 volgden. De grote koperen deuren van de grafkapel zijn waarschijnlijk een geschenk van de Zweede Koning Karel XI. Tijdens de bataafse revolutiein 1795 zijn de adelijke wapens van de familie van Haren in en op de kerk blindgekapt. De wapens in de grafkapitel zijn onaangetast gebleven. In de ramen heeft vermoedelijk glas-in-lood gezeten met de wapen van Van Haren en zelfs mogelijk van Oranje-Nassau. Het is door de blindkap niet meer duidelijk, wel zijn er scherven onder de vloer aangetroffen. Door de blindkap is ook het wapen boven de preekstoel ondefinieerbaar geworden. Deze preekstoel kan heel goed een geschenk van Anna van Oranje-Nassau zijn geweest. De stadhouderlijke familie heeft meerdere malen aangegeven schenkingen te willen doen aan de Van Harenskerk. Ook de koperen wapens in de deuren van de grafkapel zijn afgebroken, het is onbekend welke wapens het betreffen, mogelijk Van Haren en Hemmema.

Departement St. Anna- en L. Vrouwe-Parochie der Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen In 1784 was de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen opgericht door den Doopsgezinden predikant Jan Nieuwenhuyzen te Monnikendam. Deze Maatschappij heeft zich door het uitschrijven van prijsvragen en door het uitgeven van betere schoolboekjes en van voorlichtende geschriften voor de verbetering van het Onderwijs veel verdienste verworven en velen voor de noodzakelijkheid daarvan de ogen geopend. Zij wilde het onderwijs onttrekken aan de invloed van de heersende Kerk, verhoging van de volksbeschaving en de zedelijkheid door het bijbrengen van meer kennis en ontwikkeling. Ook in dit opzicht zou de nieuwe eeuw inderdaad een nieuwe tijd blijken te zijn. In 1807 werd een departement op Het Bildt opgericht. In eerste instantie voor het gehele Bildt. In 1890 gold dit alleen nog  voor St.- Anne en Lieve Vrouwenparochie, wegens gebrek aan belangstelling in de rest van de gemeente. Uiteindelijk bleef in 1890 alleen St.-Anne van het oorspronkelijke Bildt over. Toen door wetgeving de kleuterschool opging in de basisschool, ging in 1988 het departement op non-actief en werd in 2017 opgeheven.  In de bijlage wordt uitvoerig naar de activiteiten van het Departement verwezen. De archieven zijn opgeslagen bij de gemeente Waadhoeke te Franeker. Lees het hele verhaal in het boek.https://winkel.bildtsaigene.nl/product/maatschappij-tot-nut-van-t-algemeen-departement-het-bildt/ In de bijlagen zijn opgenomen: overzicht gebruikte notulen etc. boek ( ook te koop in de webwinkel van Bildts Aigene. Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen – Departement – het Bildt – Webwinkel Bildts Aigene

-